De Bosbeskapel

Behorend bij de Protestantse gemeente Den Haag - Zuidwest

Home

Kerkbeheer

Geschiedenis

Lees hier meer over de lange geschiedenis van de Petrakerk en de Johanneskapel.

De Bosbeskapel in in 2002 ontstaan uit de fusie van de Gerformeerde Petrakerk- en de Hervormde Johanneskapel gemeente


Petrakerk
Tekst Petrakerk



Johanneskapel

Korte geschiedenis van de bouw en de inrichting van de Bosbeskapel

1. Inleiding

De Bosbeskapel, de kerk van de protestantse wijkgemeente rond de Vruchtenbuurt en de Notenbuurt, werd -onder de naam Johanneskapel- in gebruik genomen op 23 februari 1959.

Johanneskapel

De Johanneskapel bood toen onderdak aan de Hervormde wijkgemeente XXII. Deze wijk was in 1943 gevormd omdat de wijk rond de aan de Laan van Meerdervoort gelegen Bethlehemkerk voor één predikant te groot werd. Er is lang naar de kapel uitgezien. Vanaf 1944 was de Hervormde wijkgemeente XXII bijeengekomen in een winkelpand aan het Abrikozenplein 32. Tegenwoordig is hier een supermarkt gevestigd.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw kwam in het kader van het Samen op Weg proces geleidelijk een groeiende samenwerking tot stand tussen de Hervormde wijkgemeente Johanneskapel en de Gereformeerde Petrakerkgemeente. Na een langdurige en intensief overleg werd besloten als wijkgemeente van de - toen nog in oprichting zijnde - Protestantse Kerk Nederland verder te gaan in de Johanneskapel. Na een grondige renovatie van het kerkgebouw werd de naam gewijzigd in Bosbeskapel. De eerste dienst in deze vernieuwde kapel had plaats op 10 november 2002.

2. Uiterlijk en omgeving van de kerk

De kerk is gebouwd door de architecten prof. ir. J.F. Berghoef en ir. H. Klarenbeek. Het gebouw is opgetrokken met gele baksteen en met grijze dakpannen afgedekt. Hierdoor onderscheidt de kerk zich van de omliggende woningen die worden gekenmerkt door donkerder baksteen en rode dakpannen.

Bosbeskapel

Staande voor de hoofdingang zijn drie bouwblokken te onderscheiden. Links de kosterswoning. In het midden een laag gehouden tussenstuk waarin zich de hal, de keuken en de gemeentezaal bevinden. Rechts is een hoger gedeelte zichtbaar met aan de bovenzijde de kerkzaal en daaronder tot een 80 centimeter onderstraatniveau een aantal lokalen voor gespreksgroepen, jeugdwerk e.d.
In deze opzet roept het gebouw associaties op met de vorm van een 16e eeuws Spaans galjoen, bestaande uit een laag middendek een iets hogere achtersteven en een groot en hoog voordek. Dit voordek wordt niet bekroond door een boegbeeld maar door een boogvormig wit klokkenhuisje met één luidklok. De klok werd gemaakt door de firma Van Bergen in Heiligerlee. Het randschrift op de klok is ontleend aan een uitspraak van de apostel Paulus in 1 Tessalonicenzen 5: 24 'Die u roept, is getrouw'.

Bosbeskapel - klok

Tuin

Een belangrijk nieuw element in het aanzicht van de Bosbeskapel wordt gevormd door de fraaie achter de kerk gelegen tuin. Tot aan de renovatie in 2002 lag hier een strook braak liggend, wild begroeid, terrein begrensd door een brede sloot en een kerkhof. Tijdens de verbouwing van de kapel heeft een groep enthousiaste vrijwilligers een Tuincommissie gevormd. Na hard werken is een tuin ontstaan die midden in een drukke woonwijk een oase van rust vormt. Van half april tot medio oktober is de tuin op woensdagmorgen tijdens een koffie-inloop voor belangstellenden geopend.

Tekst bij hoofdingang

Wanneer we de kerk naar binnen willen gaan zien we dat rechts van de hoofdingang op de muur een tekst van de evangelist Johannes is aangebracht.
'Wie God liefheeft moet ook zijn broeder liefhebben' (1 Johannes 4: 21).
Deze tekst koos ds. J. van Woerden voor de laatste dienst in het wijkgebouw aan het Abrikozenplein op 22 februari 1959. Na afloop van deze dienst werd de gedenksteen in de muur van de Johanneskapel onthuld.

3. Ontmoetingsruimte, gemeentezaal, benedenruimte en ingang kerkzaal

Via een kleine hal komen we in de ontmoetingsruimte. Zondag na de kerkdienst zijn de gemeenteleden hier informeel bij elkaar om koffie te drinken en met elkaar van gedachten te wisselen.

Ontmoetingsruimte  Buffet

Buffet annex keuken
In de ontmoetingsruimte valt onmiddellijk het buffet annex keuken op. Toen de renovatieplannen werden gemaakt was vernieuwing van de keuken en de bijbehorende apparatuur een belangrijke wens van de leden van het maaltijdproject 'Samen aan Tafel'. Op vrijdagavond wordt aan bewoners van de wijk de mogelijkheid geboden om voor een geringe vergoeding deel te nemen aan een gezamenlijke maaltijd. Op deze wijze kunnen buurtbewoners elkaar leren kennen. Een zestal kookgroepen, gevormd door vrijwilligers uit de kapel, maakt bij toerbeurt deze maaltijden gereed.

Glas-in-loodraam

Binnenkomend in de ontmoetingsruimte zien we aan de achterzijde voor het rechter raam een klein glas-in-lood raam. In dit raam is de volgende voorstelling uitgebeeld. Het oog links boven geeft God weer die neerkijkt op de wereld. Het kruis is uit het midden van de cirkel (de wereld) gezet. Dit geeft aan dat de relatie tussen God en de wereld uit het evenwicht is. Er is door middel van een streep een verbinding gelegd tussen het kruis en de wereld in de richting van het oog. Het kruis geeft hoop op herstel van de verbinding tussen God en de wereld.

Dit glas-in-loodraam is een geschenk dat leden van de van de protestantse gemeente uit Praag tijdens een bezoek aan Den Haag in 1997 aan de Petrakerkgemeente hebben aangeboden. Beide gemeenten onderhielden vele jaren een partnerschap. In 2002 is dit raam meegenomen naar de Bosbeskapel.

Gemeentezaal

Links van de ontmoetingsruimte bevindt zich de gemeentezaal. Na de renovatie is deze ruimte aanzienlijk lichter geworden onder meer door het plaatsen van vier deuren met een wand van glas. Aan de buitenzijde van deze deuren bevindt zich een Frans balkon. Via een schuifwand kunnen de gemeentezaal en de ontmoetingsruimte in de hal tot een ruimte worden gemaakt.

Bij binnenkomst in de gemeentezaal zien we aan de linkermuur vier kleine wandkleden. Deze kleden die de vier jaargetijden symboliseren, zijn gemaakt door het gemeentelid Joke Oppedijk van Veen. In 2005 heeft zij deze kleden aan de Bosbeskapel overgedragen.

gemeentezaal

Traplift en benedenruimte

Terugkomend in de ontmoetingsruimte steken we over naar de andere kant. Aan de onderzijde van de trap passeren we de links en rechts gelegen toiletten en komen dan voor een traplift naar de benedenruimte.
Deze traplift is in 2009 in gebruik genomen. De flexibele treden van deze lift kunnen door middel van een druk op de knop aan elkaar worden geschoven tot een platform. Dit platform kan als een lift naar beneden en naar boven bewegen. Op deze wijze is de benedenruimte gemakkelijk toegankelijk voor rolstoelgebruikers.
De inrichting van de benedenzalen is bij de renovatie gehandhaafd. Aan de linkerzijde ligt de ruimte voor de kinderkerk en de crèche. Rechts zijn een tweetal vergaderzalen. In de voorste zaal komt de kerkenraad bijeen. De achterste zaal is door de inrichting met stoelen langs de wand geschikt voor gespreksgroepen.

Foto 6 jeugdruimte (bijlage)
Foto 7 vergaderruimte (bijlage)
Foto 8 huiskamer (bijlage)

Grote lift

Terugkerend naar het midden van de ontmoetingsruimte zien we een tweetal trappen die leiden naar de op de eerste verdieping gelegen kerkzaal. De trappen worden gescheiden door een lift. Deze rolstoeltoegankelijke lift bied personen die slecht ter been zijn de mogelijkheid op een ontspannen wijze naar de kerkdienst te gaan.

Stenen reliëfs

Wanneer we met de lift of de trap de kerkzaal gelegen op de eerste etage hebben bereikt zien we links en rechts voor de ingang van de zaal twee stenen reliëfs. Deze reliëfs, gemaakt door de beeldhouwer Matthias van Campen, zijn gepresenteerd op 16 mei 2004. Zij zijn een cadeau van de gemeenteleden afkomstig uit de Johanneskapel en de Petrakerk als herinnering aan de start als één verenigde gemeente na de overgang naar de vernieuwde Bosbeskapel en na de officiële samenvoeging in de PKN.

De kunstenaar heeft dit symbolisch weergegeven in de hoofdpersonen op beide reliëfs de apostelen Petrus, de naamgever aan de voormalige Gereformeerde Petrakerk-gemeente, en Johannes, de naamgever van de Hervormde wijkgemeente Johanneskapel.

Op de ene voorstelling snelt de jongere Johannes op Paasmorgen Petrus vooruit naar het open graf. Op de andere voorstelling laat Johannes Petrus voor gaan bij het binnengaan van het graf. Hiermee wordt tot uitdrukking gebracht dat twee verschillende gemeenten elkaar voor (laten) gaan in het geloof van de ene opgestane Heer.

4. Kerkzaal

Bij de renovatie van de kapel is in de structuur van de op de eerste etage gelegen kerkzaal geen verandering gebracht. Wel zijn de traptreden naar het liturgisch centrum verbreed. De preekstoel, het doopvont, de lessenaar en de tafel zijn afkomstig uit de Petrakerk. Het houten kruis aan de wand is in bijpassende stijl gemaakt door de vader van onze oud-wijkpredikant dr. Nico den Bok.

Kruis

Kerkzaal   Kerkzaal

Gedachtenishoek

De laatste jaren heeft het herdenken van overleden familieleden en bekenden binnen de wijkgemeente in toenemende mate aandacht gekregen. Met het oog hierop is in het najaar van 2009 aan de linker achterzijde van het liturgisch centrum een gedachtenishoek ingericht. Hier worden kleine witte stenen neergelegd waarop de naam is geschreven van gemeenteleden die zijn overleden. Tijdens de laatste dienst van het kerkelijk jaar eind november worden de namen van deze overledenen voorgelezen. Vervolgens worden deze stenen geplaatst in de tuin achter de kapel. Deze herdenking is ontleend aan de Bijbeltekst in Openbaringen 2: 17: 'Wie overwint zal ik van het verborgen manna geven en ook een wit steentje waarop een nieuwe naam staat die niemand kent, behalve degene die het ontvangt'.

Gedachtenishoek

Wandkleed

Aan de muur achter het liturgisch centrum is een wandkleed geplaatst. De kleed is gemaakt door een aantal dames uit de- toen nog- Samen op Weg-gemeente. Op 11 februari 1998 heeft de ontwerpster, mevrouw Janny Schouten, tijdens een kerkdienst, dit kleed aan de gemeente overgedragen. Het wandkleed bestaat uit drie delen. Thema van de voorstelling is: ontmoeting van mensen die onderweg zijn. Centraal in het doek is een ruimte gecreëerd waar een samenkomst mogelijk is. Vanaf links- en rechtsboven zijn paden aangegeven die naar het centrum leiden. De lijnen raken elkaar zodanig dat een ovale vorm ontstaat die samen met de grote figuur het middelpunt van het drieluik vormt. De uitgestoken hand dient als een uitnodigend gebaar zich te scharen rondom deze plaats. In een woestijnachtig landschap ziet men van veraf en dichtbij figuren groepsgewijs naar de plaats van ontmoeting begeven.

Liturgisch centrum

Orgel

Het orgel bevindt zich op de gaanderij tegenover de preekstoel achter in de kerk. Het orgel gebouwd door de firma Ahrend en Brunzema te Leer (Dld.) werd op 21 december 1964 in gebruik genomen.

De dispositie is als volgt:

Hoofdwerk Borstwerk Pedaal Praestant 8 ' Holpijp 8 ' Bourdon 16 ' Gedekt 8' Roerfluit 4' Pommer 8' Octaaf 4' Gemshoorn 2' Schalmei 4' Fluit 4' Octaaf 1' Octaaf 2' Regaal 8' Mixtuur

5. Multifunctioneel centrum

De Bosbeskapel is niet alleen op zondag voor de kerkdienst in gebruik. Ook de overige dagen zijn er allerlei bijeenkomsten. Naast kerkelijke organisaties zijn er diverse andere verenigingen -zoals de Weight Watchers, zangkoren e.a. die de kerk voor hun activiteiten als thuisbasis hebben. Ook hebben er regelmatig recepties plaats voor onder meer verjaardagen en huwelijksjubilea.

Op deze wijze wil de wijkgemeente rond de Bosbeskapel niet alleen als religieus centrum functioneren maar ook als beheerder van een multifunctioneel gebouw voor de bewoners van de Vruchtenbuurt aanwezig zijn.


Den Haag oktober 2010 Hans van Spanning

Bronnen:
- A. van der Weel Czn, Haagse Hervormde kerken en kapellen, Amsterdam 1975, blz. 239-241 (Johanneskapel)
- Toespraak gehouden voor de I.K.O.R. microfoon op 17 mei 1959 door ds. W.G. Overbosch over de Hervormde Johanneskapel te 's-Gravenhage, architectenbureau Berghoef/Klarenbeek, architecten B.N.A. te Aalsmeer, gevolgd door een kanttekening van ir. W.J.G. van Mourik, architect B.N.A. en B.N.S. (tekst aanwezig in collectie-Oppedijk van Veen
- Diverse artikelen uit 'Lopend Vuurtje', wijkblad van de protestantse gemeente Bosbeskapel

Foto's van o.a. Max Siemelink